ပြည်ထောင်စုစာရင်းစစ်ချုပ်ရုံး၏ နောက်ခံသမိုင်း

၁။  မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေး မရမီ ဗြိတိသျှတို့ အုပ်စိုးစဉ်ကပင် ၁၉၃၅ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံ အက်ဥပဒေအရ စာရင်းစစ်ခုျပ်ကို ခန့်ထားခဲ့ပြီး၊ ယင်း၏လက်အောက်တွင် စာရင်းစစ်ခုျပ်ရုံး ၊ ငွေစာရင်းမင်းကြီးရုံး ၊ ငွေစာရင်းဝန်(ကာကွယ်ရေး) ရုံး ၊ စာတိုက်နှင့်ကြေးနန်းငွေစာရင်းဝန်ရုံး နှင့် ဒေသန္တရအဖွဲ့ ငွေစာရင်းဝန်ရုံးများကို ဖွဲ့စည်းထားခဲ့ပါသည် ၊၊ လွတ်လပ်ရေး ရရှိသည့်အခါ ၁၉၄၈ ခုနှစ် စာရင်းစစ်ခုျပ် အက်ဥပဒအရ မြန်မာနိုင်ငံ စာရင်းစစ်ခုျပ်ကို ခန့်ထားခဲ့ပြီး ယင်းလက်အောက်တွင် အထက်ဖော်ပြပါ စာရင်းနှင့် စာရင်းစစ် ဌာနများအပြင် ၁၉၅၅ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံပိုင် စီးပွားရေး အဖွဲ့အစည်းများကို စစ်ဆေးရန် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး စာရင်းစစ် ညွှန်ကြားရေးဝန်ရုံးကို တိုးခဲျ့ဖွဲ့စည်းခဲ့ပါသည် ။ ထို့ပြင် စာရင်းကိုင်ခြင်း ၊ စာရင်းစစ်ဆေးခြင်း ၊ ရုံးလုပ်ငန်းကိစ္စများ စီမံခန့်ခွဲဆောင်ရွက်ခြင်းကဲ့သို့သာ လုပ်ငန်းခွင် နယ်ပယ် အသီးသီးတွင် ကျွမ်းကျင် ဝန်ထမ်းများ ဖြစ်လာစေရန် အတွက် ၎င်းတို့၏ လုပ်ငန်းခွင် ဗဟုသုတ နှင့် စွမ်းရည်များ တိုးမြှင့်လာစေရန် အစိုးရ ဌာနများ ၊ နိုင်ငံပိုင် စီးပွားရေး အဖွဲ့အစည်းများ နှင့် စာရင်းနှင့် စာရင်းစစ်ဌာနများ၏ အငယ်တန်း ဝန်ထမ်းများထဲမှရွေးချယ်ထားသူများ ကို လေ့ကျင့်သင်ကြားပေးရန် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် ၁၉၅၈ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် နိုင်ငံတော် အစိုးရမှ "စာရင်းနှင့် စာရင်းစစ် ပညာလေ့ကျင့် သင်ကြားရေး သင်တန်းကျောင်း" ကို ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်ခဲ့ပါသည် ။ ထိုအချိန်မှ စ၍ ၎င်းသင်တန်းကျောင်းကို စာရင်းစစ်ခုျပ်၏ ကြီးကြပ်ကွပ်ကဲ ထိန်းခုျပ်မှုအောက်တွင် ထားရှိခဲ့ပါသည်။ ၁၉၆၂ ခုနှစ် တော်လှန်ရေး ကောင်စီအစိုးရ လက်ထက်တွင် စာရင်းစစ်ဌာန ဖွဲ့စည်းမှုကို ပြောင်းလဲမှု မရှိဘဲ ယခင်အတိုင်း ထားရှိခဲ့ပါသည်။

၂။  ထို့နောက် ပြည်ထောင်စု ဆိုရှယ်လစ် သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ပုဒ်မ ၅၅ အရ ၁၉၇၄ခုနှစ်တွင် ပြည်သူ့လွှတ်တော်က ပြည်သူ့လုပ်ငန်း စစ်ဆေးရေးအဖွဲ့ဥပဒေကို အတည်ပြု ပြဌာန်းခဲ့ပါသည် ။ ယင်းဥပဒေများပါ ပြဌာန်းချက်များအရ ပြည်သူ့လုပ်ငန်း စစ်ဆေးရေး အဖွဲ့ကို ပြည်သူ့လွှတ်တော်က ရွေးချယ်တင်မြှောက် ဖွဲ့စည်းပြီး ပြည်နယ်/တိုင်း နှင့် မြို့နယ်များတွင်လည်း သက်ဆိုင်ရာ အဆင့်အလိုက် လုပ်ငန်းစစ်ဆေးရေး အဖွဲ့များကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ပါသည်။ ထို့ပြင် ပြည်သူ့ လုပ်ငန်းစစ်ဆေးရေးအဖွဲ့ ဥပဒေပုဒ်မ ၆၇ဖြင့် ၁၉၄၈ ခုနှစ် စာရင်းစစ်ချုပ် အက်ဥပဒေကို ရုပ်သိမ်းခဲ့ပါသည်။ ယခင်စာရင်းစစ်ချုပ် လက်အောက်ရှိ စာရင်းစစ်ချုပ်ရုံး၊ ငွေစာရင်း မင်းကြီးရုံး ၊ စာတိုက်နှင့် ကြေးနန်း ငွေစာရင်းဝန်ရုံး ၊ဒေသန္တရအဖွဲ့ ငွေစာရင်းဝန်ရုံး နှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး စာရင်းစစ် ညွှန်ကြားရေးဝန်ရုံး နှင့် စာရင်းနှင့် စာရင်းစစ် ပညာလေ့ကျင့်ရေး သင်တန်းကျောင်းတို့ ပူးပေါင်းပြီး ၁၉၇၄ ခုနှစ် ၊ ဇန်နဝါရီလမှ စ၍ ဗဟိုစာရင်းရုံးအဖြစ် ပြန်လည် ဖွဲ့စည်းခဲ့ပါသည် ။ ငွေစာရင်းဝန် (ကာကွယ်ရေး)ရုံး ကို ကာကွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန လက်အောက်သို့ ၁၉၇၂ - ၇၃ နှစ်ကုန်တွင် လွှဲပြောင်း ပေးခဲ့ပါသည်။ ပြည်နယ် / တိုင်းနှင့်မြို့ နယ်အဆင့်တို့တွင်လည်း စာရင်းရုံးများကို ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေ နှင့် ပြည်သူ့လုပ်ငန်း စစ်ဆေးရေးအဖွဲ့ ဥပဒေပါ ပြဌာန်းချက်များနှင့်အညီ အသစ် ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပါသည် ။

၃။  ၁၉၈၈ ခုနှစ် ၊ စက်တင်ဘာလ ၁၈ ရက် နေ့တွင် နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့က နိုင်ငံတော် အာဏာကို လွှဲပြောင်းယူခဲ့ပြီး ၁၉၈၈ ခုနှစ် ၊ စက်တင်ဘာလ ၂၈ ရက်စွဲပါ အမိန့် အမှတ် ၊ ၅/၈၈ ဖြင့် စာရင်းစစ်ချုပ် ဥပဒေ ပြဌာန်းကာ ပြည်သူ့လုပ်ငန်း စစ်ဆေးရေး ဥပဒေကို ရုပ်သိမ်းခဲ့ပါသည် ။ ၁၉၈၈ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၂၇ ရက်စွဲပါ အမိန့်အမှတ် ၇/၈၈ဖြင့် စာရင်းစစ်ချုပ်နှင့် ဒုတိယ စာရင်းစစ်ချုပ်တို့ကို ခန့်အပ် တာဝန်ပေးခဲ့ပါသည် ။

၄။   ၂၀၁၁ ခုနှစ် ၊ မတ်လ ၃၀ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော် အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေး ကောင်စီမှ နိုင်ငံတော် အာဏာကို အစိုးရသစ်သို့ လွှဲပြောင်းပေးခဲ့ပြီး၊ ၂၀၁၀ ခုနှစ် ပြည်ထောင်စုစာရင်းစစ်ချုပ် ဥပဒေသစ်ဖြင့် ၁၉၈၈ ခုနှစ် စာရင်းစစ်ချုပ် ဥပဒေကို ရုပ်သိမ်းခဲ့ပါသည် ။ အစိုးရသစ် လက်ထက်တွင် ဗဟိုမှ အာဏာခွဲဝေပေးသည့် စနစ်ကို ပြောင်းလဲကျင့်သုံးခဲ့ပြီး ၊ စာရင်းစစ်ချုပ် ဥပဒေသစ်အရ စာရင်းစစ်ရုံးများ၏ ဖွဲ့စည်းပုံသည် ယခင်နှင့် ကွဲပြားခြားနားသွားခဲ့ပါသည်။ ယခုအခါ ၂၀၁၀ ပြည်ထောင်စုစာရင်းစစ်ချုပ် ဥပဒေသစ်ဖြင့် ပြည်ထောင်စုအဆင့်အတွက် ပြည်ထောင်စု စာရင်းစစ်ချုပ်နှင့် ဒုတိယစာရင်းစစ်ချုပ်တို့အား ခန့်အပ်၍ ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီးအသီးသီးတွင်လည်း ပြည်နယ်/တိုင်းဒေသကြီး စာရင်းစစ်ချုပ် (၁၄) ဦး ခန့်အပ်ထားပါသည် ၊၊

၅။  ပြည်ထောင်စု စာရင်းစစ်ချုပ် ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့် ဥပဒေများကို ၂၀၁၃ ခုနှစ် ၊ ဇန်နဝါရီလ ၂၁ ရက်နှင့် ၂၀၁၄ ခုနှစ် ၊ အောက်တိုဘာလ ၁၀ ရက်နေ့တို့တွင် ထုတ်ပြန်ခဲ့ပါသည် ။